گام‌های آیت‌الله در راه اسلامی کردن علوم دانشگاهی

تبیین و تنظیم دیدگاه‌های آیت‌الله‌العظمی جوادی آملی درباره اسلامی کردن علوم دانشگاهی
فارسی

تهیه و تنظیم: سید هادی طباطبایی 

1-وضعیت دانش در گذشته به گونه‌ای بود که ریاضیات و طبیعیات در دامن الهیات و در تعامل مستقیم با فلسفه و حکمت الهی معنا می‌شد. 
2- چنین نیست که بتوان درباره طبیعت سخن گفت و علوم طبیعی را بنا نهاد بی آنکه به الهیات و فلسفه کلی توجه کرد. 
3-در دوران جدید، توجه به ارتباط میان علوم با الهیات، از بین رفته است. 
4-علوم تجربی موجود، در سیری افقی به راه خود ادامه می‌دهند. این علوم نه یک مبدأ برای عالم و طبیعت می‌بینند و نه برای آن، غایت و فرجامی در نظر می‌آورند. 
5-این نگاهی است که واقعیت هستی را مُثله می‌کند و طبیعت را به عنوان خلقت نمی‌بیند و برای آن خالق و هدفی در نظر نمی‌گیرد. بلکه صرفاً به مطالعه لاشه طبیعت می‌پردازد و علم را زاییده فکر خود می‌پندارد نه بخشش خدا. 
6- احیای این مردار و برطرف کردن نقص این دانش معیوب به آن نیست که مظاهر و برنامه‌های اسلامی و دینی را در محیط و فضای دانشگاهها وارد نماییم. مثلاً در محیط‌های علمی و دانشگاهی نماز خانه و مسجد بسازیم و یا کتاب‌های درسی دانشگاه‌ها را با بسم الله و آرم جمهوری اسلامی چاپ کنیم. 
7-اسلامی کردن علوم در گرو تغییر اساسی در نگاه به علم و طبیعت و بازگشت طبیعیات به دامن الهیات است. 
8-تا وقتی که علوم و دانشگاه‌ها از سیر محدود و افقی خویش دست برنداشته و در مسیر صعودی گام برندارند هرگونه اقدام شکلی و ظاهری، تغییر ماهوی در ساختارِ معیوبِ علوم ایجاد نمی‌کند. 
9-کسی که در این فضای مسموم از علم تنفس می‌کند، در طبیعت جز علل و اسباب مادی نمی‌بیند و قادر به فهم این نکته نیست که مبدأ حکیمی وجود دارد که کار حکیمانه می‌کند.
10-نگاه سالم به هستی و علم به گونه‌ای دیگر است. در این نگاه صحیح، "طبیعت" را هم‌تراز با "خلقت"در نظر نمی‌آوریم. و مجموعه‌ی طبیعت و فراطبیعت (امور معنوی) را خلقت می‌نامیم. 
11-تفکر قارونی مانع اسلامی کردن علوم است. مشکل قارون آن بود که ثروت و توفیق خویش را تنها مرهون دانش و تعقل خود می‌دانست و سهمی برای خداوند قائل نبود. در عرصه کسب دانش و معرفت نیز بسیاری از افراد تفکر قارونی دارند و از منطق قارون پیروی می‌کنند. 
12-تازمانی که ریشه‌های معایب علم موجود برطرف نشود و غفلت از مبدأ و معاد عالم و منطق قارونی تصحیح نگردد، نمی‌توان به اسلامی شدن علوم امیدوار بود. 
13-اسلامی کردن علوم به معنای دست کشیدن از علوم تجربی نیست، بلکه به معنای رفع عیب و نقص حاکم بر علوم تجربیِ رایج است. 
14-بر این اساس،حتی علم فیزیک هم در شرایطی که مفید یقین و همراه با عقلانیت باشد و از وهمیات دوری کند، علمی اسلامی است. 
15-به این معنا ما هرگز فیزیک و شیمی غیر اسلامی نداریم، زیرا علم صائب آن است که جهان را خلق خدا بدانیم. کنکاش در خلق خدا، یک علم اسلامی تلقی می‌شود. 
16- اگر بزرگان دین به طبیعیات توجه کر‌ده‌اند، عالمان طبیعی هم باید به علوم دین توجه کنند.

 

دیدگاه‌ها

افزودن دیدگاه

Plain text

  • تگ‌های HTML مجاز نیستند.
  • نشانی‌های وب و پست الکترونیکی به صورت خودکار به پیوند تبدیل می‌شوند.
  • خطوط و پاراگراف‌ها بطور خودکار اعمال می‌شوند.
Image CAPTCHA

اندیشمندان