محمد عابد الجابری

محمد عابد الجابری (زادهٔ ۲۷ دسامبر ۱۹۳۶ در مراکش - ۳ مه ۲۰۱۰) استاد فلسفه و اندیشهٔ عربی-اسلامی دانشکده ادبیات در رباط و از روشنفکران بنام معاصر جهان عرب بود.

یکی از برنامه‌های پژوهشی وی که  منجر به چاپ چهار جلد کتاب شد نقد عقل عربی است. به باور وی می‌توان نقد عقل عربی زمینه را برای قرائتی علمی و آگاهانه از میراث مهیا کرد. جابری عقل عربی را نتیجهٔ فرهنگی می‌داند که بر سه نظام معرفتی استوار است: نظام زبانی عربی یا بیان؛ نظام غنوسی ایرانی هرمسی یا عرفان و نظام عقلانی یونانی یا برهان.

بررسی رویکردهای محمد عابدالجابری و آیت‌الله‌العظمی جوادی آملی

آیت‌الله جوادی آملی معتقدند که شهودهای عرفانی هرگاه که در عرصه‌ اجتماع طرح می‌شود، ‌باید با پشتوانه‌های عقلانی همراه شود. به باور ایشان، ملاک داوری و قضاوت در عرصه‌ عموم، جز به خرد و عقلانیت نیست. ایشان همچنین بر این باورند که عرفان حقیقی، آن است که همراه با آن، عارف گرهی از کار خلق باز کند و در اجتماع حضور داشته باشد و از دیگران نیز دستگیری کند.

نگاهی به رویکرد محمد عابد الجابری و آیت‌الله جوادی آملی

جابری در مواجهه‌ احکام حقوق بشری و قوانین اسلامی، قوانین حقوق بشر را اصل قرار داده بود و می‌کوشید تا با متر و معیار آن، قوانین اسلامی را نیز تفسیر کند. بر همین اساس بود که بر پاره‌ای از احکام اسلامی خُرده می‌گرفت و آن را در دنیای جدید برنمی‌تابید. آیت‌الله جوادی آملی اما قوانین اسلامی را دارای امتیازات بیشتری نسبت به اعلامیه حقوق بشر می‌دانند. ایشان بر این باورند که در وضع قوانین می‌باید هم حقوق انسان را مراعات کرد و هم جانب حق‌الله را فرو ننهاد.

اندیشمندان